Leczo z cukinią to słodkawo-wędzony gulasz warzywny z miękką papryką, aksamitną cebulą i cukinią, która chłonie sos z pomidorów i kiełbasy. W sierpniu, gdy warzywa są najtańsze i najsmaczniejsze, wystarczy jeden garnek i niecała godzina. Cukinia sprawdza się tu lepiej niż w wielu innych daniach, bo zagęszcza całość i łagodzi ostrość papryki. Jedyny kłopot to nadmiar wody, ale da się go opanować kilkoma prostymi zabiegami opisanymi niżej.

Składniki na leczo z cukinią

Ilości wystarczą na 5-6 porcji obiadowych. Garnek powinien mieć około 4 litrów, bo warzywa na początku zajmują dużo miejsca.

  • 500 g kiełbasy wędzonej (najlepiej podsuszanej, np. śląskiej lub wiejskiej)
  • 3 papryki w różnych kolorach, razem około 600 g (czerwona, żółta, pomarańczowa)
  • 2 średnie cukinie, razem około 600 g
  • 2 duże cebule (około 300 g)
  • 3 ząbki czosnku
  • 700 g dojrzałych pomidorów lub 1 puszka (400 g) pomidorów bez skórki plus 1 łyżka koncentratu
  • 2 łyżki oleju rzepakowego lub smalcu
  • 1 łyżeczka papryki słodkiej mielonej
  • ½ łyżeczki papryki wędzonej
  • 1 łyżeczka majeranku
  • 1 łyżeczka cukru
  • sól i świeżo mielony pieprz
  • garść natki pietruszki do posypania

Papryka czerwona i pomarańczowa jest słodsza od zielonej, dlatego zielonej lepiej unikać. Nadaje daniu gorzkawą, trawiastą nutę, która gryzie się z wędzonką. Cukinie powinny być jędrne, nieduże i z cienką skórką, bo większe okazy mają gąbczasty miąższ i duże nasiona, które rozpadają się w sosie.

Przygotowanie krok po kroku

Przed gotowaniem warto przygotować wszystkie warzywa, bo później zostaje mało czasu na krojenie. Pomidory świeże trzeba wcześniej sparzyć: nacięte na krzyż zalać wrzątkiem na 1 minutę, obrać ze skórki i pokroić w kostkę.

  1. Cukinię pokroić w półplasterki o grubości około 1 cm. Jeśli skórka jest gruba lub twarda, obrać ją. Pokrojoną cukinię włożyć do miski, posypać dużą szczyptą soli i odstawić na 15 minut.
  2. Kiełbasę pokroić w półplasterki. Papryki oczyścić z gniazd nasiennych i pokroić w paski szerokości 1,5 cm, a następnie na krótsze kawałki. Cebule pokroić w piórka lub grubszą kostkę.
  3. W szerokim garnku lub głębokiej patelni rozgrzać olej na średnim ogniu. Wrzucić kiełbasę i smażyć 5-6 minut, aż odda tłuszcz i lekko się zarumieni. Wyjąć ją łyżką cedzakową na talerz, a tłuszcz zostawić w garnku.
  4. Do tłuszczu po kiełbasie dodać cebulę i smażyć 5 minut, mieszając, aż zrobi się szklista. Nie powinna się mocno rumienić, bo gorzkniejąca cebula zepsuje słodycz sosu. Dodać czosnek przeciśnięty przez praskę i mieszać jeszcze 30 sekund.
  5. Wsypać paprykę słodką i wędzoną, wymieszać i od razu dorzucić pokrojoną paprykę. Smażyć 8-10 minut na średnim ogniu, co jakiś czas mieszając. Papryka ma lekko zmięknąć i zrobić się błyszcząca, ale zachować kształt.
  6. Dodać pomidory (i koncentrat, jeśli używa się puszki), majeranek, cukier, pół łyżeczki soli i pieprz. Zagotować, zmniejszyć ogień i dusić pod przykryciem 10 minut.
  7. Cukinię odcisnąć z wody mmocno dłońmi, zwracając uwagę, by nie wylewać wody z miski do garnka. Wrzucić ją do leczo razem z odłożoną kiełbasą. Dusić 8-10 minut bez przykrycia, od czasu do czasu delikatnie mieszając. Cukinia ma być miękka, ale nadal z lekkim oporem pod widelcem.
  8. Spróbować i doprawić. Jeśli sos jest kwaśny, dodać jeszcze pół łyżeczki cukru. Jeśli płaski, dosolić. Zdjąć z ognia, posypać natką i zostawić na 5 minut przed podaniem.

Solenie cukinii przed wrzuceniem do garnka wyciąga z niej sporą część wody. Dzięki temu sos jest gęsty i nie trzeba go długo redukować, a cukinia nie rozpada się w papkę.

Dlaczego leczo wychodzi wodniste

Najczęstszy błąd to wrzucenie wszystkich warzyw naraz. Cukinia i pomidory puszczają dużo soku, a papryka potrzebuje więcej czasu, żeby zmięknąć. Gdy wszystko trafia do garnka w jednej chwili, warzywa się dusi zamiast smażyć, a sos zamienia się w rzadką zupę. Dlatego kolejność dodawania ma tu znaczenie: najpierw cebula i papryka, potem pomidory, na końcu cukinia.

Drugi problem to pokrywka. Pod przykryciem para skrapla się i wraca do garnka. Przez pierwsze 10 minut duszenia przykrycie pomaga, bo papryka mięknie szybciej, ale po dodaniu cukinii garnek trzeba odkryć. Jeśli mimo to sos jest za rzadki, wystarczy zwiększyć ogień i gotować kilka minut bez przykrycia, często mieszając. Zagęszczanie mąką czy skrobią to niepotrzebny kompromis, bo zmienia konsystencję na kleistą.

Pomidory z puszki dają bardziej przewidywalny efekt niż świeże, zwłaszcza poza sezonem. Świeże, pełne i dojrzałe pomidory mają jednak lepszy smak, więc latem warto je wybrać. Jeśli są mało aromatyczne, pomaga łyżka koncentratu.

Wartości odżywcze leczo z cukinią

Jedna porcja (około 1/5 całości, czyli 450 g) z kiełbasą to w przybliżeniu 400 kcal, 15 g białka, 29 g tłuszczu i 14 g węglowodanów, z czego błonnik to około 4 g. Prawie cały tłuszcz pochodzi z kiełbasy. Bez niej porcja ma około 110 kcal i jest bardzo lekka. Papryka dostarcza dużo witaminy C, a cukinia potasu i niewielkich ilości witamin z grupy B. Sporo wartości odżywczych przetrwa duszenie, dlatego warzywa nie powinny się gotować dłużej niż trzeba.

Warianty leczo z cukinią

Wegetariańskie leczo z cukinią

Kiełbasę można pominąć i zastąpić ją wędzoną papryką w większej ilości (1 łyżeczka zamiast pół) oraz kostką wędzonego tofu. Tofu najlepiej pokroić w kostkę 1,5 cm i obsmażyć na oleju do zrumienienia, a potem dodać razem z cukinią. Zamiast smalcu użyć oleju, a przy cebuli dorzucić łyżeczkę sosu sojowego, który dodaje głębi i zastępuje słoność z kiełbasy.

Wersja wegetariańska potrzebuje też trochę więcej kwasu. Dobrze sprawdza się łyżeczka octu winnego lub sok z połowy cytryny na koniec duszenia.

Leczo z jajkiem i ostrą papryką

Do gotowego leczo można wbić 4-5 jajek, przykryć garnek i gotować na małym ogniu 4-5 minut, aż białka się zetną. Wychodzi coś na kształt szakszuki, tylko mniej pikantnej. Dla większej ostrości dodać na początku smażenia cebuli posiekaną papryczkę chili lub szczyptę płatków chili. Taka wersja jest sycąca nawet bez dodatku mięsa.

Podawanie i przechowywanie

Leczo najlepiej pasuje do ugotowanego ryżu, kaszy bulgur albo świeżego chleba. Ziemniaki też się sprawdzają, szczególnie młode, z masłem i koperkiem. Łyżka gęstej śmietany lub jogurtu naturalnego łagodzi wędzony smak i dodaje kremowości.

Dzień po ugotowaniu leczo jest zwykle smaczniejsze, bo smaki się przegryzają, a sos nieco gęstnieje. W lodówce w szczelnym pojemniku wytrzyma 3-4 dni. Można je też zamrozić do 3 miesięcy, ale cukinia po rozmrożeniu będzie bardziej miękka. Przy zamrażaniu warto więc zostawić ją odrobinę mniej udusioną. Odgrzewać na patelni na średnim ogniu, z dodatkiem łyżki wody, aż będzie gorące w całości.