Strogonow to danie na chłodny wieczór, kiedy trzeba coś konkretnego, a na gotowanie jest godzina, nie cztery. Całość powstaje w jednej patelni w około 40 minut, a smakuje jak coś, co dusiło się znacznie dłużej. Wersja polska różni się od klasycznej rosyjskiej: ląduje w niej kiszony ogórek, trochę papryki i koncentrat pomidorowy, dzięki czemu sos jest wyrazisty, kwaskowaty i aksamitny jednocześnie. Najlepiej wychodzi z polędwicy lub rostbefu, bo mięso tylko krótko się smaży i zostaje soczyste.
Składniki na strogonow (4 porcje)
Wszystko poniżej mieści się w dużej patelni o średnicy minimum 28 cm. W mniejszej mięso zacznie się dusić we własnym soku zamiast się rumienić.
- 600 g polędwicy wołowej, rostbefu lub antrykotu
- 300 g pieczarek (najlepiej brązowych)
- 2 średnie cebule
- 1 czerwona papryka
- 2-3 ogórki kiszone (ok. 120 g)
- 2 łyżki koncentratu pomidorowego
- 1 łyżka mąki pszennej
- 250 ml bulionu wołowego
- 200 ml śmietany 18% lub 30%
- 1 łyżeczka musztardy (Dijon lub sarepska)
- 1 łyżeczka papryki słodkiej mielonej
- 2 łyżki oleju rzepakowego lub rafinowanego
- 2 łyżki masła
- sól, świeżo mielony pieprz
- opcjonalnie: 50 ml białego wina lub koniaku, 1 łyżka octu z ogórków kiszonych
- garść natki pietruszki do posypania
Przygotowanie
Mięso wyjąć z lodówki 30 minut wcześniej i dokładnie osuszyć ręcznikiem papierowym. Wilgotna powierzchnia nie zrumieni się, tylko się ugotuje.
- Pokroić mięso w paski o grubości około 1 cm i długości 5-6 cm, w poprzek włókien. Cebulę pokroić w półplasterki, paprykę w cienkie paski, pieczarki w plasterki lub ćwiartki. Ogórki kiszone pokroić w zapałki.
- Rozgrzać patelnię na mocnym ogniu z 1 łyżką oleju, aż zacznie lekko dymić. Mięso oprószyć solą i pieprzem dopiero teraz, tuż przed smażeniem.
- Smażyć mięso partiami, po 1-2 minuty, aż pojawi się brązowa skorupka. Paski nie powinny się dotykać. Gotowe przełożyć na talerz, w środku mają zostać lekko różowe. Resztę partii powtórzyć z pozostałym olejem.
- Na tej samej patelni, bez mycia, roztopić 1 łyżkę masła i wrzucić pieczarki. Smażyć 5-6 minut na dużym ogniu, aż odparują i się zezłocą. Solić dopiero pod koniec, inaczej puszczą wodę i zrobią się gumowate. Przełożyć do mięsa.
- Dodać resztę masła, cebulę i paprykę. Smażyć 6-7 minut na średnim ogniu, aż cebula będzie szklista i lekko zrumieniona. Wlać wino lub koniak, jeśli jest używany, i odparować niemal do sucha, zbierając drewnianą łyżką przypieczone resztki z dna.
- Wsypać paprykę mieloną i koncentrat pomidorowy. Smażyć 1-2 minuty, mieszając, aż koncentrat zacznie ciemnieć i pachnieć słodko. Dopiero wtedy posypać mąką, wymieszać i po minucie wlewać stopniowo bulion, cały czas mieszając, żeby nie powstały grudki.
- Dodać musztardę i ogórki kiszone. Gotować na małym ogniu 8-10 minut, aż sos lekko zgęstnieje i będzie pokrywał łyżkę.
- Śmietanę wymieszać w miseczce z 2-3 łyżkami gorącego sosu, żeby ją zahartować, i dopiero wtedy wlać do patelni. Zdjąć z ognia lub zmniejszyć go do minimum.
- Wrócić mięso i pieczarki razem z sokiem z talerza. Podgrzewać 2-3 minuty, bez wrzenia. Spróbować, dodać sól, pieprz i ewentualnie łyżkę octu z ogórków. Posypać natką.
Mięso wraca do sosu na samym końcu i tylko na chwilę. Dłuższe gotowanie po wsmażeniu zamienia polędwicę w suche, szare włókna, a cały wysiłek z obsmażaniem idzie na marne.
Dlaczego sos się czasem warzy i jak tego uniknąć
Najczęstszy problem ze strogonowem to zważona śmietana. Wynika z dwóch rzeczy: wrzącego sosu i zbyt chudej śmietany. Śmietana 12% praktycznie zawsze się zważy, 18% jest bezpieczne pod warunkiem zahartowania, a 30% wybacza najwięcej. Jeśli sos jest bardzo kwaśny od ogórków lub wina, tym bardziej trzeba pilnować temperatury.
Drugi błąd to zbyt dużo mąki. Jedna łyżka na ten rozmiar patelni wystarcza. Gdyby sos wyszedł za rzadki, lepiej odparować go przed dodaniem śmietany, niż ratować się kolejną porcją mąki. Pieczarki dodatkowo puszczają wodę, więc ich porządne obsmażenie na początku ma realny wpływ na konsystencję końcową.
Strogonow z tańszego mięsa i inne warianty
Polędwica jest idealna, ale nie tania. Przy łopatce, szponderze lub udźcu wołowym schemat trzeba zmienić: mięso pokroić w paski, obsmażyć jak wyżej, a potem dusić w bulionie około 1,5 godziny pod przykryciem, aż zmięknie. Dopiero wtedy dodawać śmietanę i resztę składników. Wychodzi bardziej „gulaszowo”, ale smak jest głębszy.
Kurczak (filet lub udka bez skóry) sprawdza się równie dobrze, wystarczy skrócić smażenie i dopilnować, by mięso w środku było całkiem ugotowane. Wersja z grzybami leśnymi, np. kurkami lub podgrzybkami, bywa lepsza od klasyki, a dla wegetarian dobrze działa mieszanka boczniaków i pieczarek z odrobiną sosu sojowego zamiast bulionu wołowego.
Wartości odżywcze
Porcja strogonowa (bez dodatków) to około 450 kcal, z czego mniej więcej 38 g białka, 29 g tłuszczu i 10 g węglowodanów. Dużo zależy od tłustości śmietany i rodzaju mięsa. Z kaszą gryczaną lub ryżem całość daje 650-750 kcal, więc to sycący obiad, po którym nie trzeba nic dojadać. Danie jest bogate w żelazo, witaminy z grupy B i cynk.
Z czym podawać
Klasyką są ziemniaczane puree, kasza gryczana i ryż, ale równie dobrze wypadają szerokie kluski jajeczne lub pappardelle. Dla odmiany sprawdza się kasza jęczmienna pęczak, która lekko chłonie sos. Do tego wystarczy prosta surówka z kapusty kiszonej lub marchewki, bo kwaśny dodatek równoważy tłustość śmietany.
Danie po wystygnięciu można przechowywać w lodówce do 2 dni w szczelnym pojemniku. Odgrzewać na małym ogniu, z łyżką wody lub bulionu, bez gotowania. Zamrażanie nie jest zalecane, bo sos śmietanowy po rozmrożeniu się rozwarstwia, a mięso traci soczystość.
